Her soru, dört çeldiriciyle birlikte

Doğru cevap C) Erdem Bayazıt.

Çözüm adımları

1. Adım 1 — Soruda üç ipucu birlikte veriliyor: ilk şiir kitabı 1972'de yayımlanan "Sebeb Ey", 1976'da Mavera dergisinin kuruluşunda yer alma ve "Risaleler" kitabı. Bu üç bilginin tamamı Erdem Bayazıt'a (1939-2008) aittir; "Risaleler" 1987'de yayımlanmış, 1988'de Türkiye Yazarlar Birliği şiir ödülünü almıştır.
2. Adım 2 — Çeldiriciler aynı çevreden seçilmiştir, bu yüzden ayrım eser adlarıyla yapılır: Sezai Karakoç "Körfez" ve "Hızırla Kırk Saat" ile; Nuri Pakdil Edebiyat dergisi ve "Batı Notları" ile; Cahit Zarifoğlu "İşaret Çocukları" ve "Yaşamak" ile; Rasim Özdenören ise şiir değil öykü yazarı olarak "Çözülme" ve "Gül Yetiştiren Adam" ile tanınır.

Diğer şıklar neden yanlış

• A'Sezai Karakoç' yanlış: aynı çevrenin öncü şairidir, bu yüzden en çekici çeldiricidir; ancak kitapları 'Körfez', 'Şahdamar' ve 'Hızırla Kırk Saat' adlarını taşır, Mavera'nın değil Diriliş dergisinin kurucusudur.
• B'Nuri Pakdil' yanlış: Mavera'nın değil Edebiyat dergisinin kurucusudur; 'Batı Notları' ve 'Biat' ile tanınır, 'Sebeb Ey' onun kitabı değildir.
• D'Cahit Zarifoğlu' yanlış: Mavera'nın kurucuları arasındadır, bu yüzden dergi ipucuyla karışır; ancak kitapları 'İşaret Çocukları', 'Yedi Güzel Adam' ve 'Menziller'dir.
• E'Rasim Özdenören' yanlış: yine Mavera kurucularındandır ama şiir değil öykü yazarıdır; 'Çözülme' ve 'Gül Yetiştiren Adam' onun öykü kitaplarıdır.

İpucuAynı dergi çevresinden birden çok ad varsa kişiyi dergiyle değil ESER ADIYLA eşleştir.

Doğru cevap C) Vedat Tek.

Çözüm adımları

1. Adım 1 — Soru iki ipucu birlikte veriyor: akımın iki öncüsünden biri olmak ve verilen yapıların mimarı olmak. Kastamonu Hükümet Konağı ile Haydarpaşa ve Moda vapur iskeleleri Vedat Tek'in eserleridir; mimarın en bilinen yapısı olan Sirkeci'deki Büyük Postane de aynı akımın Türkiye'deki ilk büyük örneği sayılır.
2. Adım 2 — Çeldiriciler yakın adlardır ama verilen yapıların mimarı değildir: soruda akımın öteki öncüsü olarak zaten anılan Mimar Kemaleddin bu nedenle cevap olamaz; Giulio Mongeri Ankara'daki Ziraat Bankası ve İş Bankası binalarıyla; Arif Hikmet Koyunoğlu Ankara Etnografya Müzesi ile; Sedad Hakkı Eldem ise sonraki kuşaktan bir mimar olarak Türk evi araştırmalarıyla tanınır.

Diğer şıklar neden yanlış

• A'Mimar Kemaleddin' yanlış: soru kökü onu akımın ÖTEKİ öncüsü olarak zaten anar; aranan kişi olamaz. Eserleri arasında Ankara Gazi Üniversitesi Rektörlük Binası ve Bebek Camii sayılır.
• B'Giulio Mongeri' yanlış: akımın İstanbul'daki yabancı temsilcilerindendir; Ankara'daki Ziraat Bankası ve İş Bankası binalarıyla anılır, verilen iskeleler onun değildir.
• D'Sedad Hakkı Eldem' yanlış: sonraki kuşaktandır ve İkinci Ulusal Mimarlık ile geleneksel Türk evi araştırmalarıyla tanınır; 1910'ların iskeleleriyle ilgisi yoktur.
• E'Arif Hikmet Koyunoğlu' yanlış: akımın Ankara'daki temsilcilerindendir; Etnografya Müzesi ve Türk Ocağı binasıyla anılır, Kastamonu Hükümet Konağı onun değildir.

İpucuSoru kökü bir adı 'öteki öncü' diye anıyorsa o ad cevap olamaz; bu tek adım bir şıkkı hemen eler.

Doğru cevap B) Mengücekliler.

Çözüm adımları

1. Adım 1 — Yapı, bugün Sivas'ın Divriği ilçesinde bulunur ve 1228-29'da Mengücek hükümdarı Ahmed Şah tarafından yaptırılmıştır. Darüşşifa aynı yıllarda Ahmed Şah'ın eşi Turan Melek adına yapılmıştır. Yapı 1985'te Dünya Mirası Listesi'ne alınmış ve Türkiye'den listeye giren ilk mimari eser olmuştur.
2. Adım 2 — Çeldiriciler aynı yüzyılda Anadolu'da bulunan komşu güçlerdir: Danişmentliler Sivas-Tokat çevresinde daha erken dönemde etkiliydi; Saltuklular Erzurum çevresinde, Artuklular ise Diyarbakır-Mardin çevresinde hüküm sürmüştür. Anadolu Selçukluları dönemin büyük gücüdür ama bu yapının banisi Mengücek hükümdarıdır.

Diğer şıklar neden yanlış

• A'Danişmentliler' yanlış: Sivas-Tokat-Amasya çevresinde XI-XII. yüzyılda etkiliydi ve 1178'de Anadolu Selçuklularınca ortadan kaldırıldı; 1228-29 tarihli yapının banisi olamaz.
• C'Saltuklular' yanlış: Erzurum çevresinde hüküm sürmüştür; Divriği bu bölgenin dışındadır ve beylik 1202'de sona ermiştir.
• D'Artuklular' yanlış: Diyarbakır-Mardin çevresinde hüküm sürmüştür; taş işçiliği ortak bir özellik olsa da Divriği onların bölgesinde değildir.
• E'Anadolu Selçukluları' yanlış: dönemin büyük gücüdür ve Mengücekler onlara bağlıydı, bu yüzden en çekici çeldiricidir; ancak yapının kitabesindeki bani Mengücek hükümdarı Ahmed Şah'tır.

İpucuMiras sorularında yapının BANİSİNİ hatırla; aynı dönemde birçok beylik vardır, ayrımı bani sağlar.

Doğru cevap B) Yapay zekâ.

Çözüm adımları

1. Adım 1 — Metinde iki sistem karşılaştırılıyor. Birinci sistem önceden tanımlanmış sabit adımları tekrarlıyor; bu otomasyondur, çünkü kural insan tarafından baştan yazılmıştır ve sistem kendiliğinden değişmez. İkinci sistem ise veriden örüntü çıkarıyor ve yeni veriyle tahminini güncelliyor; yani davranışı veriye göre değişiyor.
2. Adım 2 — Veriden öğrenerek karar üretme, yapay zekânın (özellikle makine öğrenmesinin) tanımıdır. Öteki şıklar farklı kavramlardır: sanal gerçeklik kullanıcıyı benzetilmiş bir ortama sokan görüntüleme teknolojisidir; bulut bilişim işlem ve depolamanın uzaktaki sunucularda yapılmasıdır; nesnelerin interneti ise fiziksel nesnelerin algılayıcılarla ağa bağlanmasıdır. Hiçbiri 'veriden öğrenip kendi kararını güncelleme' ölçütünü karşılamaz.

Diğer şıklar neden yanlış

• A'Otomasyon' yanlış: metindeki BİRİNCİ sistemin tanımıdır; önceden yazılmış sabit adımların tekrarıdır ve sistem kendiliğinden değişmez. Soru ikinci sistemi sorduğu için bu şık en çekici çeldiricidir.
• C'Sanal gerçeklik' yanlış: kullanıcıyı benzetilmiş bir ortama sokan görüntüleme teknolojisidir; metinde ne kullanıcı arayüzünden ne benzetimden söz edilir.
• D'Bulut bilişim' yanlış: işlem ve depolamanın uzaktaki sunucularda yapılmasıdır; metinde verinin nerede tutulduğu değil, karar üretme biçimi anlatılır.
• E'Nesnelerin interneti' yanlış: fiziksel nesnelerin algılayıcılarla ağa bağlanmasıdır; metinde bağlantı değil, veriden örüntü çıkarıp tahmini güncelleme vurgulanır.

İpucuOtomasyon ile yapay zekâyı ayırt etmek için tek soru yeter: kuralı insan mı yazdı, sistem veriden mi çıkardı?

Doğru cevap A) Çift (çifthane).

Çözüm adımları

1. Adım 1 — Soruda verilen ölçüt bir toprak parçasının BÜYÜKLÜĞÜNÜ tanımlıyor: bir ailenin geçimine yetecek ve bir çift öküzle sürülebilecek genişlik. Osmanlı vergi ve tahrir kayıtlarında bu birim 'çift' olarak geçer; reaya ailesiyle birlikte ele alındığında düzenin adı çift-hane sistemidir. Çift resmi de bu birimi tasarruf eden Müslüman reayadan alınır.

Diğer şıklar neden yanlış

• BMukataa yanlış: bir gelir kaleminin belirli bir bedelle işletmeye verilmesidir. Aday, toprakla ilgili her terimi aynı torbaya atarak ÖLÇÜ ile TAHSİS USULÜNÜ karıştırır; mukataa bir genişlik ölçüsü değildir.
• CMalikâne yanlış: mukataanın kaydıhayat şartıyla, yani ömür boyu işletmeye verilmesidir. Yine bir ölçü değil, gelirin kime bırakıldığını gösteren usuldür.
• DYurtluk ve ocaklık yanlış: sınır bölgelerinde yerel beylere bırakılan gelir tahsisidir. Ölçüt "bir çift öküz" iken burada tahsisin YERİ ve MUHATABI öne çıkar; büyüklük tanımı yoktur.
• EPaşmaklık yanlış: hanedan kadınlarına ayrılan dirliktir. Kime ayrıldığıyla tanımlanır, kaç öküzle sürüldüğüyle değil.

İpucuSoru bir ÖLÇÜ mü, bir TAHSİS USULÜ mü soruyor? Ölçü isteniyorsa mukataa-malikâne ailesi baştan elenir.

Doğru cevap A) Bozulmanın, eski kanundan sapmaya bağlanması.

Çözüm adımları

1. Adım 1 — XVII. yüzyıl ıslahat metinlerinin (Koçi Bey Risalesi bu çizginin en bilinen örneğidir) ortak varsayımı şudur: devlet, kuruluşundaki düzen bozulduğu için zayıflamıştır. Öneri de bu varsayımdan çıkar: 'kanûn-ı kadîm'e, yani eski kanuna dönmek. Bu yüzden dönemin ıslahatı yeni bir kurum kurmaya değil, var olan düzeni onarmaya bakar.

Diğer şıklar neden yanlış

• Bİmparatorluğun ortak vatandaşlık bağıyla bir arada tutulmasının hedeflenmesi yanlış: bu, XIX. yüzyıl Osmanlıcılığının önerisidir. Aday yüzyılı kaydırıp Tanzimat sonrası bir çözümü Duraklama dönemine taşımaktadır.
• CYerel yönetimlere geniş yetki verilmesinin savunulması yanlış: II. Meşrutiyet döneminde Prens Sabahaddin'in savunduğu ademî merkeziyetçiliğe aittir; XVII. yüzyılda böyle bir yönetim tasarımı yoktur.
• DAnayasa ve meclis gibi kurumların kurulmasının istenmesi yanlış: 1876 Kanûn-ı Esasî ile somutlaşan meşrutiyet düşüncesinin talebidir. Yeni KURUM kurmak, eski düzene dönmeyi savunan XVII. yüzyıl anlayışının tam tersidir.
• EDil ve kültür birliğine dayalı bir ulus tasarımının benimsenmesi yanlış: XIX. yüzyıl Türkçülüğünün önerisidir; sıra karışması sonucu seçilir.

İpucuBir öneri 'eskiye dönelim' diyorsa Duraklama dönemine, 'yeni bir düzen kuralım' diyorsa XIX. yüzyıla aittir.

Doğru cevap E) Soyadı Kanunu'nun kabulü (1934) – kişilerin lakap ve unvanlarıyla anılmaya başlanması.

Çözüm adımları

1. Adım 1 — Soyadı Kanunu'nun amacı, kişilerin resmî kayıtlarda ortak bir aile adıyla anılmasını sağlamaktır. Kanunun hemen ardından ağa, hacı, hoca, bey, efendi gibi lakap ve unvanların kullanılması KALDIRILMIŞTIR. Eşleştirmedeki ikinci öge bu amacın tam tersini söylediği için sorulan şık budur.

Diğer şıklar neden yanlış

• ATürk Medeni Kanunu'nun kabulü (1926) – mirasta kadın ile erkeğin eşit paya sahip olması yanlış: ikinci öge birincinin doğrudan sonucudur, amaca aykırı değildir; aday "eşitlik" ifadesini tartışmalı sanıp buraya kayabilir.
• BŞapka ve kıyafette değişiklik (1925) – kılık kıyafette birliğin sağlanması yanlış: düzenlemenin amacı zaten kılık kıyafette birliktir; ikinci öge amacı doğrular.
• CHalifeliğin kaldırılması (1924) – Şer'iyye ve Evkaf Vekâletinin kaldırılması (1924) yanlış: iki gelişme 3 Mart 1924'te aynı gün gerçekleşmiştir; ikisi de aynı yönde, birbirini tamamlayan adımlardır.
• DÖlçü, tartı ve takvimde değişiklik – dış ilişkilerde ortak ölçü ve tarih kullanılması yanlış: düzenlemenin hedeflenen sonucu tam olarak budur; aykırılık yoktur.

İpucuEşleştirmenin ikinci ögesini okuduğunda 'inkılap bunu mu istedi, tersini mi?' diye sor; en sık kullanılan tuzak amacın tersine çevrilmesidir.

Doğru cevap D) Şırnak.

Çözüm adımları

1. Adım 1 — Asfaltit, kömürden ayrı bir katı bitüm türüdür ve Türkiye'de yatakları Güneydoğu Anadolu'da toplanmıştır. En büyük rezervli filonlar olan Harbul ve Üçkardeşler, Şırnak ile Silopi çevresinde yer alır; bu asfaltit bölgede ısınma amacıyla kullanılır.

Diğer şıklar neden yanlış

• A'Zonguldak' yanlış: Türkiye'nin taşkömürü havzasıdır. 'Kömüre benzeyen' ifadesini gören adayı doğrudan buraya çeker, oysa taşkömürü ile asfaltit ayrı kaynaklardır.
• B'Kütahya' yanlış: Tunçbilek ve Seyitömer linyit havzalarıyla anılır; asfaltit filonu bulunmaz.
• C'Muğla' yanlış: Yatağan ve Milas linyit işletmeleriyle öne çıkar; kaynağın türü linyittir, asfaltit değildir.
• E'Sivas' yanlış: İlde linyit işletmeleri ve demir cevheri (Divriği) bulunur; asfaltit yatağı yoktur.

İpucuEnerji kaynağı sorularında önce kaynağın TÜRÜNÜ ayırt et; taşkömürü, linyit ve asfaltit farklı illerde bulunur.

Doğru cevap A) Bilecik.

Çözüm adımları

1. Adım 1 — Seramik ve karo üretiminin temel hammaddesi kil ve kaolendir. Bilecik'in Söğüt ilçesi ve çevresinin jeolojik yapısı bu hammaddeler bakımından elverişlidir; Söğüt-İnhisar hattında kaolen ve kil rezervleri bulunur. Hammaddeye yakınlık, sanayinin burada toplanmasını sağlamıştır.
2. Adım 2 — Verilen ilçe adları da tek bir ile işaret eder: Söğüt ve Bozüyük Bilecik'in ilçeleridir; Bozüyük seramik üretiminin büyük tesislerine ev sahipliği yapar.

Diğer şıklar neden yanlış

• B'Düzce' yanlış: Söğüt ve Bozüyük bu ilin ilçeleri değildir; ilin ekonomisinde orman ürünleri ve otomotiv yan sanayisi öne çıkar.
• C'Bolu' yanlış: Bilecik'e komşu bir Batı Karadeniz ilidir ve bu yakınlık adayı yanıltabilir; ancak verilen ilçeler bu ile bağlı değildir, il orman ürünleriyle anılır.
• D'Karabük' yanlış: Sanayi ili olmakla birlikte üretimi demir-çeliğe dayanır; kil-kaolene dayalı seramik merkezi değildir.
• E'Kırklareli' yanlış: Trakya'da yer alır; verilen ilçelere sahip değildir ve seramik sanayisiyle anılmaz.

İpucuSanayi-yöre sorularında ilçe adı verilmişse önce ilçenin hangi ile bağlı olduğunu düşün; bu tek adım çeldiricilerin çoğunu eler.

Çözüm adımları

1. ABC ~ DEF olduğundan kenar oranları eşittir.
2. Benzerlik oranı k = |DE|/|AB| = 10/15 = 2/3
3. ABC üçgeninin çevresi = 15 + 9 + 12 = 36 cm
4. Benzer üçgenlerde ÇEVRE ORANI = benzerlik oranı k'dır:
5. Çevre(DEF)/Çevre(ABC) = k = 2/3
6. Çevre(DEF) = 36 × (2/3) = 24 cm
7. ÇELDİRİCİ TUZAK ANALİZİ:
8. Cevap E şıkkıdır.

Diğer şıklar neden yanlış

• A16: 36×(4/9) (çevre oranını k² sanma — alan oranıyla karıştırma) ← yaygın
• B18: 36/2 (oranı 1/2 sanma)
• C20: 36×(5/9) (yanlış oran hesabı)
• D22: Yakın yanlış değer; çevre oranı hesabında ara işlem hatası

Çözüm adımları

1. İç açıortay teoremi gereği:
2. |BD|/|DC| = |AB|/|AC| = 12/8 = 3/2
3. ABD ve ACD üçgenleri A noktasından BC'ye ortak yüksekliğe sahip olduğundan:
4. A(ABD)/A(ACD) = BD/DC = 3/2
5. 3k + 2k = 60 → 5k = 60 → k = 12
6. A(ABD) = 3k = 36 cm²
7. ÇELDİRİCİ TUZAK ANALİZİ:
8. Cevap C şıkkıdır.

Diğer şıklar neden yanlış

• A24: 60×(2/5) (oranı tersleme — AC/AB kullanma)
• B30: 60/2 (eşit bölme — açıortayı ortalayıcı sanma) ← yaygın
• D45: 60×(3/4) (yanlış oran)
• E48: 60×(4/5) (yanlış payda)

Çözüm adımları

1. Ağırlık merkezi (G), üçgeni eşit alanlı 6 küçük üçgene böler.
2. Her küçük üçgenin alanı = A(ABC)/6 = 90/6 = 15 cm²
3. BGC bölgesi, BGD ve CGD üçgenlerinin toplamıdır:
4. A(BGC) = A(BGD) + A(CGD) = 15 + 15 = 30 cm²
5. Alternatif: Ağırlık merkezi üçgeni 3 eşit alanlı bölgeye ayırır:
6. A(AGB) = A(AGC) = A(BGC) = 90/3 = 30 cm²
7. ÇELDİRİCİ TUZAK ANALİZİ:
8. Cevap D şıkkıdır.

Diğer şıklar neden yanlış

• A15: 90/6 (6 parçaya bölme — küçük üçgen alanı)
• B18: 90/5 (yanlış oran)
• C24: Yakın yanlış değer; alan bölme oranında ara işlem hatası
• E45: 90/2 (yarı sanma — kenarortay yarıya böler yanılgısı) ← yaygın

Çözüm adımları

1. Yamuk alanı = (a + c) × h / 2
2. 90 = (16 + 14) × h / 2
3. 90 = 30h / 2
4. 90 = 15h
5. h = 6 cm
6. ÇELDİRİCİ TUZAK ANALİZİ:
7. Cevap C şıkkıdır.

Diğer şıklar neden yanlış

• A4: Yakın yanlış değer; alan formülünde 2'ye bölmeyi tersine uygulama
• B5: Yakın yanlış değer; (a+c)/2=15 yerine farklı payda kullanma
• D7: Yakın yanlış değer; orta çizgi yerine sadece bir kenar (a) kullanma
• E8: Küçük kenar |DC|−... farkıyla karıştırma; yanlış payda yanılgısı

Çözüm adımları

1. Bir doğrunun çembere değme noktasındaki yarıçap, teğete diktir.
2. Bu nedenle [OA] ⊥ [AT]'dir.
3. OAT üçgeni A noktasında dik üçgendir:
4. [OA] = r = 5 cm (dik kenar)
5. [OT] = 13 cm (hipotenüs)
6. [AT] = ? (dik kenar)
7. Pisagor teoremi:
8. |OT|² = |OA|² + |AT|²
9. 13² = 5² + |AT|²
10. 169 = 25 + |AT|²
11. |AT|² = 144
12. |AT| = 12 cm
13. ÇELDİRİCİ TUZAK ANALİZİ:
14. Cevap A şıkkıdır.

Diğer şıklar neden yanlış

• B13: |OT| değerini cevap sanma
• C15: 5+13/... yanlış aritmetik
• D17: 5+13−1 yanlış toplam
• E20: yanlış kare hesaplama

Çözüm adımları

1. Bir AB kirişi çemberi iki yaya böler:
2. Küçük yay (alt taraf): merkez açıya eşit = 150°
3. Büyük yay (üst taraf): 360° − 150° = 210°
4. Çevre açı, baktığı yayı görmek için karşı taraftaki yayı kullanır.
5. C noktası küçük yay (alt) üzerinde olduğundan, ACB çevre açısı büyük yayı (210°) görür.
6. m(ACB) = (karşı yay) / 2 = 210° / 2 = 105°
7. ÇELDİRİCİ TUZAK ANALİZİ:
8. Cevap E şıkkıdır.

Diğer şıklar neden yanlış

• A30: yanlış oran
• B45: yanlış oran hesabı
• C75: 150/2 (küçük yayı kullanma — konum hatası) ← yaygın
• D90: dik açı varsayımı

Doğru cevap D) 10000.

Çözüm adımları

1. Adım 1 — Değişken: Etiket fiyatına F diyelim.
2. Adım 2 — 1. plan: Peşinat 0,2F olduğuna göre taksitlendirilen tutar 0,8F'tir; bir taksit 0,8F / 8 = 0,1F olur.
3. Adım 3 — 2. plan: Peşinat 0,4F olduğuna göre taksitlendirilen tutar 0,6F'tir; bir taksit 0,6F / 4 = 0,15F olur.
4. Adım 4 — Denklem: 0,15F − 0,1F = 500, yani 0,05F = 500 ve F = 10000 TL bulunur.
5. İpucu: Ödeme planı sorularında peşinat düşüldükten SONRA kalan tutar taksitlenir. Taksiti hep fiyatın yüzdesi olarak yaz; planlar ancak aynı cinsten yazıldığında karşılaştırılabilir.

Diğer şıklar neden yanlış

• A2500 yanlış: 500 TL'lik farkı taksit farkı değil, iki plandaki peşinatların farkı sandı.
• B4000 yanlış: taksit sayılarını planlar arasında ters eşleştirdi (0,6F'yi 8'e, 0,8F'yi 4'e böldü).
• C5000 yanlış: yalnızca 1. plandaki taksiti hesaplayıp doğrudan 500'e eşitledi.
• E40000 yanlış: 500 TL'lik farkı bir taksitte değil, 2. planın tüm taksitlerinin toplamında sandı.

Doğru cevap D) -4.

Çözüm adımları

1. Adım 1 — y − z farkının işareti: y > z verildiğine göre y − z farkı pozitiftir.
2. Adım 2 — x'in işareti: x · (y − z) > 0 çarpımında ikinci çarpan pozitif olduğuna göre x de pozitif olmalıdır. Verilen üç sayıdan yalnızca 5 pozitiftir, öyleyse x = 5'tir.
3. Adım 3 — y ve z'nin ayrılması: x = 5 pozitifken x · y < 0 olabilmesi için y negatif olmalıdır. Geriye kalan iki değer -2 ve -6'dır; y > z koşulu gereği y = -2, z = -6 olur.
4. Adım 4 — İstenen ifade: x · y − z = 5 · (-2) − (-6) = -10 + 6 = -4.
5. İpucu: Bu tip sorularda önce bir çarpımın İŞARETİNİ kesinleştiren koşulu ara. İşaret bilinmeden hangi sayının hangi değişkene ait olduğu atanamaz; atama bitmeden ifadeye geçme.

Diğer şıklar neden yanlış

• A-28 yanlış: y > z sıralamasını ters okuyup y = -6, z = -2 atamasını yaptı.
• B-16 yanlış: ifadedeki "− z" terimini "+ z" olarak işledi.
• C-7 yanlış: çarpımı x · y yerine y · z olarak kurup ifadeyi x − y · z biçiminde hesapladı.
• E20 yanlış: sorulan ifadeyi hesaplamak yerine koşulda geçen x · (y − z) çarpımının değerini verdi.

Doğru cevap B) 0,07.

Çözüm adımları

1. Adım 1 — Paylar: 0,25 + 0,25 + 0,50 = 1 olduğundan üç atölye tüm üretimi kapsar.
2. Adım 2 — Ağırlıklı katkılar: 1. atölye 0,25 · 0,08 = 0,02; 2. atölye 0,25 · 0,12 = 0,03; 3. atölye 0,50 · 0,04 = 0,02.
3. Adım 3 — Toplam: 0,02 + 0,03 + 0,02 = 0,07.
4. İpucu: Gruplar farklı büyüklükteyse olasılıklar toplanmaz, ortalaması da alınmaz; her olasılık kendi grubunun PAYIYLA çarpılıp toplanır.

Diğer şıklar neden yanlış

• A0,04 yanlış: yalnızca en büyük payı olan atölyenin kusur olasılığını verdi.
• C0,08 yanlış: üç olasılığın basit ortalamasını alıp atölye paylarını yok saydı.
• D0,24 yanlış: olasılıkları paylarla çarpmadan doğrudan topladı.
• E0,93 yanlış: kusurlu olma yerine kusursuz olma olasılığını hesapladı.

Doğru cevap C) 9/7.

Çözüm adımları

1. Adım 1 — En içteki kesir: 2 + 1/2 = 5/2'dir.
2. Adım 2 — Bir üst kat: 1 / (5/2) = 2/5 olduğundan 1 + 2/5 = 7/5 bulunur.
3. Adım 3 — En dıştaki işlem: 1 / (7/5) = 5/7'dir; buna göre 2 − 5/7 = 14/7 − 5/7 = 9/7 olur.
4. İpucu: Katlı kesirlerde işlem HER ZAMAN en içten dışa yürür; her kat için "önce topla, sonra ters çevir" sırasını bozma.

Diğer şıklar neden yanlış

• A3/5 yanlış: en dıştaki kesir çizgisinde bölme yerine çarpma yaptı (2 − 1 · 7/5).
• B6/5 yanlış: en içteki 1/2'yi ters çevirip 2 olarak aldı, yani paydayı 2 + 2 = 4 kabul etti.
• D12/7 yanlış: ikinci kattaki 1 / (5/2) adımında ters çevirmeyi unutup doğrudan 5/2 ile topladı.
• E19/7 yanlış: en dıştaki çıkarmayı toplama olarak işledi.

Doğru cevap A) 19.

Çözüm adımları

1. Adım 1 — Çarpanlara ayırma: 84 = 2² · 3 · 7'dir.
2. Adım 2 — b için adaylar: b'nin 4'ün katı olması, 84'teki 2² çarpanının tamamının b'de bulunmasını gerektirir. Buna göre b ∈ {4, 12, 28, 84} olur.
3. Adım 3 — a'nın kontrolü: Bu adaylar için a = 84/b sırasıyla 21, 7, 3, 1'dir; hepsi tektir, yani hepsi koşulu sağlar.
4. Adım 4 — Toplamlar: 4 + 21 = 25; 12 + 7 = 19; 28 + 3 = 31; 84 + 1 = 85. En küçük toplam 19'dur.
5. İpucu: "4'ün katı" koşulu, çarpanlara ayırmada 2'lerin nereye gideceğini söyler. Aday listesini kurduktan sonra TÜM adayları hesapla; çarpanlar birbirine yaklaştıkça toplam küçülür ama koşullar bu yakınlığı bozabilir.

Diğer şıklar neden yanlış

• B20 yanlış: a'nın tek olma koşulunu kullanmadan 84'ü birbirine en yakın iki çarpanına ayırdı (6 · 14).
• C25 yanlış: toplamın b en küçükken (b = 4) en küçük olacağını varsaydı.
• D31 yanlış: b = 28 adayını denedi ama diğer adaylarla karşılaştırmadı.
• E85 yanlış: en küçük değil, en büyük toplamı buldu.

Doğru cevap B) Küçük bir karşılaşma büyük bir sevgiyi başlatabilir.

Çözüm adımları

1. Dizelerin anlamı: Çocuk denizi, yani suyun en büyük hâlini hiç görmemiştir; buna karşın suyu bir bardakta, en küçük hâlinde sevmiştir. Yargı, sevginin büyük karşılaşmayı beklemeden küçük bir örnekle de başlayabildiğidir.
2. İpucu: Şiirde küçük ile büyük karşıtlığı kuruluyorsa, doğru seçenek çoğu zaman bu iki ucu bağlayan yargıdır. Aynı sözcükleri yineleyen seçeneğe değil, aynı YARGIYI kuran seçeneğe bak.

Diğer şıklar neden yanlış

• A'Az bilgiyle verilen kararlar çoğu zaman yanıltıcıdır' yanlış: Dizelerde bir karar ya da yanılma yoktur; üstelik küçük deneyim olumsuzlanmaz, tersine değerli bulunur.
• C'Çocukluk özlemleri insanın hayatı boyunca peşini bırakmaz' yanlış: Dizelerde özlemden ya da sonraki yıllardan söz edilmez; anlatılan, ilk sevginin nasıl başladığıdır.
• D'Denizden uzakta yaşayanlar için su, yalnızca bir gereksinimdir' yanlış: 'Deniz' ve 'su' sözcüklerini ortak kullanır ama dizelerdeki yargının tersini ima eder; çocuk suyu bir gereksinim olarak değil, severek karşılamıştır.
• E'Denizi görmeyen kişi suyun değerini asla bilemez' yanlış: 'Asla' gibi mutlak bir yargıyla dizelerin tam tersini söyler; şiirdeki çocuk denizi görmeden sevmiştir.

Doğru cevap D) 'donmuş – sürekli değişen'.

Çözüm adımları

1. İkinci boşluk: 'Yeni sözcükler kazanıp kimilerini kullanımdan düşürerek' ifadesi, dilin sürekli bir devinim içinde olduğunu söyler. Boşluğa gelecek söz bu devinimi karşılamalıdır: 'sürekli değişen'.
2. Birinci boşluk: 'Oysa' bağlacı iki yargı arasında karşıtlık kurar. Sürekli değişenin karşıtı, tek bir ana ait, hareketsiz bir görüntüdür; fotoğraf benzetmesi de bunu destekler. 'Donmuş' bu iki isteği birden karşılar.
3. Bütünlük: Sözlük, akıp giden dilin bir anını dondurur; cümlenin karşıtlığı ancak bu okumayla tamamlanır.
4. İpucu: 'Oysa', 'ama', 'ne var ki' gibi bağlaçlar gördüğünde iki boşluğun ZIT kutuplarda olması gerektiğini bil; önce açıklayıcı öbeğin kilitlediği boşluğu doldur, ötekini karşıtlıktan çıkar.

Diğer şıklar neden yanlış

• A'ayrıntılı – kolay öğrenilen' yanlış: İki yarı arasında karşıtlık yoktur; 'oysa' bağlacı boşta kalır. Ayrıca 'kolay öğrenilen' ulaç öbeğindeki değişim fikrinden çıkarılamaz.
• B'eksiksiz – kurallara bağlı' yanlış: 'Kurallara bağlı olmak' değişim anlatmaz; üstelik ikinci yarı birinciyle çelişmediği için 'oysa' anlamsız kalır.
• C'güncel – yavaş yavaş yok olan' yanlış: Birinci yarı, sözlüğün dondurduğu görüntü fikriyle ters düşer; 'güncel' bir fotoğraf değişimin karşıtı sayılamaz. İkinci yarı ise yalnız kayıptan söz eder, oysa cümlede hem kazanım hem kayıp vardır.
• E'yanıltıcı – herkesçe bilinen' yanlış: 'Yanıltıcı' bir değer yargısıdır ve cümlede sözlüğü kusurlu bulan bir ima yoktur; 'herkesçe bilinen' de değişimle ilgisizdir.

Doğru cevap D) Ece'nin, Ankara'ya pazartesi günü gittiği.

Çözüm adımları

1. Adım 1 — Ayakta kalan iki tablo:
2. Adım 2 — Ölçüt: Bir bilginin yeterli olması için olasılıklardan birini ELEMESİ gerekir; yani yalnız bir tabloda doğru olmalıdır.
3. Adım 3 — Sınama: Ece'nin Ankara'ya pazartesi gitmesi yalnız I. tabloda geçerlidir. Bu bilgi verilirse II. tablo elenir ve üç kişinin de programı tek biçimde belirlenir.
4. İpucu: 'Yeterlidir' sorusunda seçenekleri doğru/yanlış diye değil, 'bu bilgi bir olasılığı eliyor mu' diye tart. Bütün olasılıklarda doğru olan bilgi hiçbir şey eleyemez.

Diğer şıklar neden yanlış

• A'Faruk'un, Ankara'ya gittikten hemen sonraki gün Çorum'a gittiği' yetersizdir: Bu yargı iki tabloda da doğrudur, hiçbir olasılığı elemez.
• B'Gamze'nin, Ankara'ya çarşamba günü gittiği' yetersizdir: Verilen koşullardan zaten çıkan bir sonuçtur; iki tabloda da doğrudur.
• C'Bursa'ya çarşamba günü giden toplam bir kişi olduğu' yetersizdir: Her iki tabloda da Bursa'ya çarşamba giden tek kişi vardır.
• E'Çorum'a salı günü giden toplam bir kişi olduğu' yetersizdir: Bu da iki tabloda birden geçerlidir.

Doğru cevap C) Servis her sabah aynı saatte “gidiyor”. (ünlü daralması)

Çözüm adımları

1. Adım 1 — Soru kökü olumsuz: ayraçtaki ses olayının tırnak içindeki sözcükte GERÇEKLEŞMEDİĞİ şık aranıyor.
2. Adım 2 — Doğru şık: 'gidiyor' sözcüğü 'git-' eylemine '-iyor' ekinin gelmesiyle kurulmuştur; burada gerçekleşen olay, kökün sonundaki sert 't' ünsüzünün yumuşayıp 'd' olmasıdır (git- → gidiyor). Ünlü daralması geniş bir ünlünün ('a' ya da 'e') daralmasıdır; 'git-' kökünde daralacak geniş ünlü yoktur. Ünlü daralması yalnız bu şıkta yoktur.
3. İpucu: '-yor' ekini görünce hemen 'daralma' deme; daralma için kökte geniş bir ünlü ('a', 'e') bulunmalıdır. 'git-, et-, tat-' gibi köklerde asıl olay yumuşamadır.

Diğer şıklar neden yanlış

• A'kaybetti' — kökü karşılamaz: 'kayıp' sözcüğü 'etmek' ile birleşirken hem ikinci hecedeki ünlü düşer hem de sondaki sert 'p' yumuşayarak 'b' olur (kayıp → kaybet-); ayraçta sorulan ünsüz yumuşaması burada VARDIR, oysa soru olayın bulunmadığı şıkkı istiyor.
• B'ağzını' — kökü karşılamaz: 'ağız' sözcüğü ünlüyle başlayan ek alınca ikinci hecedeki dar ünlü 'ı' düşer (ağız → ağzı); ünlü düşmesi VARDIR.
• D'çorapçı' — kökü karşılamaz: 'çorap' sözcüğü sert 'p' ünsüzüyle bittiği için '-cı' eki sertleşerek '-çı' olur; ünsüz benzeşmesi VARDIR.
• E'hissetti' — kökü karşılamaz: 'his' sözcüğü 'etmek' ile birleşirken sondaki 's' ünsüzü ikizleşir (his → hissetmek); ünsüz türemesi VARDIR.

Doğru cevap D) Baston.

Çözüm adımları

1. Adım 1 — Ham madde ölçütü: Kızılcık ve gürgen gibi sert ve dayanıklı ağaçlar, oyularak ve süslenerek işlenen ahşap ürünler için kullanılır. Bu ham madde çini, halı ya da bakır işçiliğini açıklamaz.
2. Adım 2 — Yöre ölçütü: Zonguldak'ın Devrek ilçesi ahşap baston üretimiyle tanınır; Devrek bastonu coğrafi işaretle korunmaktadır.

Diğer şıklar neden yanlış

• A'Çini' yanlış: Ham maddesi kil ve kaolendir, ağaç değildir; çini denince Kütahya ve İznik akla gelir.
• B'Halı' yanlış: Ham maddesi yün ya da ipektir; halıcılık Uşak, Hereke ve Milas gibi yörelerle anılır.
• C'Bakır kap' yanlış: Ham maddesi bakır cevheridir; işlemeciliği Çorum, Gaziantep ve Erzincan'da sürer. 'Zonguldak maden yöresidir' düşüncesi bu şıkka götürebilir, ancak ilin madeni bakır değil taş kömürüdür.
• E'Bez dokuma' yanlış: Ham maddesi pamuk ipliğidir; Denizli-Buldan ve İstanbul-Şile bu ürünle anılır.

İpucu: El sanatını ham maddesinden çöz: ağaç → baston/oymacılık, kil → çini, yün → halı, bakır → kap-kacak.

Doğru cevap E) Boksit – Rize.

Çözüm adımları

1. Adım 1 — Yanlışın gerekçesi: Türkiye'de boksit yatakları Konya-Seydişehir ve Muğla-Milas çevresinde, karstik yapının gelişebildiği alanlarda bulunur. Rize'de işletilen bir boksit yatağı yoktur; Doğu Karadeniz'in yer yapısı boksit oluşumuna elverişli değildir. 'Karadeniz maden bölgesidir' genellemesi bu şıkkı doğru sanmaya yol açar.

Diğer şıklar neden yanlış

• A'Bakır – Artvin (Murgul)' doğru kurulmuştur, bu yüzden yanıt olamaz: Murgul, Türkiye'nin başlıca bakır ocaklarındandır.
• B'Krom – Elazığ (Guleman)' doğru kurulmuştur, bu yüzden yanıt olamaz: Guleman krom üretiminin merkezidir.
• C'Taş kömürü – Zonguldak' doğru kurulmuştur, bu yüzden yanıt olamaz: Türkiye'de taş kömürünün işletildiği tek büyük havzadır.
• D'Bor – Kütahya (Emet)' doğru kurulmuştur, bu yüzden yanıt olamaz: Emet, kolemanit üretilen başlıca bor havzalarındandır.

İpucu: Boksiti alüminyumla, alüminyumu Seydişehir ile birlikte kodla.

Doğru cevap D) I ve III.

Çözüm adımları

1. Adım 1 — I doğru: Türkiye'de kaba doğum hızı ve toplam doğurganlık hızı uzun süredir düşüş eğilimindedir; doğan çocuk sayısı yıllar içinde azalmaktadır.
2. Adım 2 — II yanlış: Sağlık hizmetlerinin ve yaşam koşullarının iyileşmesiyle doğuşta beklenen yaşam süresi kısalmamış, uzamıştır. 'Yaşam süresi kısalıyor' yargısı yaygın bir ters çevirmedir.
3. Adım 3 — III doğru: Doğurganlığın düşmesi ve yaşam süresinin uzaması birlikte, 65 yaş ve üstü nüfusun payını artırmaktadır.

Diğer şıklar neden yanlış

• A'Yalnız I' yanlış: Doğum hızındaki düşüşü doğru bulur, ancak yaşlı nüfus payının arttığını söyleyen doğru yargı III'ü dışarıda bırakır.
• B'Yalnız II' yanlış: Tek başına yanlış olan yargıya dayanır; nüfusun yaşlandığı bir ülkede yaşam süresi kısalıyor olamaz.
• C'I ve II' yanlış: Doğru olan I'in yanına yaşam süresini ters veren yargı eklenmiştir; 'her gösterge aynı yönde değişir' varsayımı bu şıkka götürür.
• E'I, II ve III' yanlış: İki doğru yargının arasına yanlış olan II sıkıştırılmıştır; 'hepsi doğru' seçeneği yargıları tek tek denetlemeyen adayı yakalar.

İpucu: Doğum azalır + yaşam süresi uzarsa yaşlı payı zorunlu olarak artar; bu üçlü birbirini destekler, biri ters verilmişse yanlış odur.

Doğru cevap B) Cahit Arf.

Çözüm adımları

1. Adım 1 — Alan ölçütü: Soru cebir ve sayılar teorisi alanına işaret etmektedir; bu, matematikçiler arasında bir daraltmadır.
2. Adım 2 — Kavram ölçütü: Matematik literatüründe 'Arf değişmezi' (Arf invaryantı) adıyla anılan kavram Cahit Arf'ın çalışmalarından doğmuştur. Kendi adıyla anılan bir kavram bırakmış olması ölçütü doğrudan onu verir.

Diğer şıklar neden yanlış

• A'Kerim Erim' yanlış: Türkiye'de modern matematiğin kurumsallaşmasına öncülük etmiştir, bu yüzden karışır; ancak adıyla anılan bir değişmez ya da teorem yoktur.
• C'Ratip Berker' yanlış: alanı akışkanlar mekaniğidir; soru kökündeki cebir ve sayılar teorisi ölçütünü karşılamaz.
• D'Feza Gürsey' yanlış: teorik fizikçidir; grup teorisinin fizikteki uygulamalarıyla tanınır, matematik literatürüne adıyla anılan bir değişmez bırakmamıştır.
• E'Nazım Terzioğlu' yanlış: matematiğin Türkiye'de yaygınlaşmasına katkı vermiş bir addır; ancak kendi adıyla anılan bir kavramla anılmaz.

İpucu: 'Kendi adıyla anılan kavram' ölçütü, aynı kuşaktaki öteki adlardan ayıran en keskin ayraçtır.

Doğru cevap C) Artuklular.

Çözüm adımları

1. Adım 1 — Bölge ölçütü: Mardin, Diyarbakır ve Hasankeyf çevresi Artuklular'ın hüküm sürdüğü alandır. Soru bu üç yapıyı aynı bölgede toplamaktadır.
2. Adım 2 — Yapı ölçütü: Mardin Ulu Camii ve Zinciriye (Sultan Îsâ) Medresesi Artuklu dönemi yapılarıdır. Batman Çayı üzerindeki Malabadi Köprüsü de Artuklu döneminde, XII. yüzyılda yapılmıştır. Üç yapının ortak dönemi Artuklular'dır.

Diğer şıklar neden yanlış

• A'Mengücekliler' yanlış: Erzincan-Kemah-Divriği çevresindedir; Divriği Ulu Camii onların eseridir, Mardin ve Batman yapıları değil.
• B'Saltuklular' yanlış: Erzurum çevresindedir; Mardin ve Batman bölgesiyle bağlantısı yoktur.
• D'Danişmentliler' yanlış: Sivas-Tokat-Amasya çevresinde ve daha erken dönemdedir; verilen üç yapının hiçbiri onlara ait değildir.
• E'Akkoyunlular' yanlış: aynı coğrafyada ama çok daha geç bir dönemde (XIV-XV. yüzyıl) hüküm sürmüştür; XII-XIII. yüzyıl yapıları onlardan önce inşa edilmiştir.

İpucu: 'Mardin-Diyarbakır-Hasankeyf' üçgeni Artuklular'ın imzasıdır.

Doğru cevap B) 4.

Çözüm adımları

1. Adım 1 — a çift olmalıdır: 48 çift, 2b çift olduğuna göre 3a = 48 − 2b de çifttir. 3 tek sayı olduğundan a çift olmak zorundadır.
2. Adım 2 — Parametreleme: a = 2k yazılırsa 6k + 2b = 48, yani b = 24 − 3k olur.
3. Adım 3 — Sınırlar: b doğal sayı olacağından 24 − 3k ≥ 0, yani k ≤ 8'dir. a > b koşulu 2k > 24 − 3k, yani 5k > 24 ve k ≥ 5 verir. Öyleyse k; 5, 6, 7, 8 değerlerini alır: 4 farklı değer. (a, b) ikilileri (10, 9), (12, 6), (14, 3), (16, 0)'dır.
4. İpucu: Denklemde katsayılardan biri çift, sabit terim çiftse, tek katsayılı bilinmeyenin de çift olması gerekir. Bu tek adım, sayılacak durumları genellikle yarıya indirir.

Diğer şıklar neden yanlış

• A2 yanlış: Aralığın uç değerleri (k = 5 ve k = 8) dışarıda bırakılmıştır; oysa her ikisi de koşulları sağlar.
• C5 yanlış: Yalnız alt sınır olan k = 5 değeri cevap sanılmıştır; soru değer sayısını istemektedir.
• D9 yanlış: a > b koşulu hiç kullanılmamış, k için 0'dan 8'e kadar tüm değerler sayılmıştır.
• E17 yanlış: a'nın çift olma zorunluluğu görülmemiş, a için 0'dan 16'ya kadar tüm doğal sayılar sayılmıştır.